του Ευρυτανικού Περιβάλλοντος.
Το Αιολικό Πάρκο κατά μήκος της οροσειράς, μεταξύ της Ευρυτανίας και Φθιώτιδας
πρόκειται να κατασκευαστεί σε μία εκτεταμένη «αλπικού χαρακτήρα περιοχή» η οποία
μέχρι τώρα παραμένει αδιατάρακτη σε όλα τα φυσικά της χαρακτηριστικά.
Η ενότητα αποτελεί σύνολο φυσικού αποθέματος προς διατήρηση και προστασία και είναι ένα
από τα παρθένα φυσικά τοπία της χώρας. Αναγνωρίζοντας τη μοναδική φυσιολατρική
της αξία και παράλληλα έχοντας υπόψη ότι οι επιπτώσεις θα είναι αναντίστρεπτες και
καταστροφικές, η Γενική Γραμματεία Δασών για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της
δεκαετίας, αρνούνταν σε όλους τους τόνους να συναινέσει στο ενδεχόμενο ανάπτυξης
της παραπάνω δραστηριότητας παραγωγής αιολικής ενέργειας.
Όπως επισημάνθηκε επανειλημμένα στις αρνητικές γνωμοδοτήσεις της Γ.Γ. Δασών
αλλά και της Διεύθυνσης Δασών Ευρυτανίας εδώ βρίσκεται ένα μοναδικό παρθένο
δάσος Οξυάς, που αποτελεί και το νοτιότερο όριο εξάπλωσής της στην Ευρώπη. Στη
χλωρίδα και την πανίδα της εντοπίζονται σπανιότατα είδη, ορισμένα από τα οποία
ενδημούν μόνο στην περιοχή.
Μέχρι σήμερα και παρά του ότι όλες οι απόψεις, όπως
οι προτάσεις του Περιφερειακού Χωροταξικού Σχεδιασμού, αναγνώρισαν την τεράστια
οικολογική αξία της γεωγραφικής ενότητας με το χαρακτηρισμό της «ως ιδιαιτέρου
φυσικού κάλλους», δυστυχώς αυτή λόγω έλλειψης στοιχείων δεν έχει συμπεριληφθεί
στις προστατευόμενες περιοχές μας.
Παράλληλα και σε πλήρη αντίθεση με όλες τις
υποδείξεις των καθ’ ύλη αρμόδιων δασικών υπηρεσιών όπως και της συντριπτικής
πλειοψηφίας των φορέων της Περιφέρειας, χωρίς καμία έρευνα ή καταγραφή του
φυσικού περιβάλλοντος και χωρίς να έχει υποβληθεί και αξιολογηθεί η μελέτη της
αποκατάστασης, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την κατασκευή του παραπάνω
Αιολικού Πάρκου, «εκτιμήθηκαν» ως μη σημαντικές. Με όμοιο τρόπο και προφανώς
λόγω έλλειψης διάθεσης ή της απαιτούμενης επιμέλειας, αγνοήθηκαν όλες οι σχετικές
προειδοποιήσεις των Δασικών Υπηρεσιών για την ενδεχόμενη αστάθεια των εδαφών
και τον ελλοχεύοντα κίνδυνο πρόκλησης κατολισθήσεων, καθώς και οι υποδείξεις τους
σχετικά με την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών σταθερότητας των εδαφών. Παρά
το γεγονός εκδήλωσης έντονων κατολισθητικών φαινομένων στην περιοχή του έργου,
όπως αυτά του περασμένου Φεβρουαρίου, που κατέδειξαν με τον πλέον δηκτικό τρόπο
ότι οι φόβοι ήταν βάσιμοι και ο κίνδυνος διαχρονικός.
Χωρίς λοιπόν καμία προηγούμενη εμπειρία από άλλα τέτοιας κλίμακας έργα σε ορεινή,
αλπικών χαρακτηριστικών και με ιδιαίτερο φυσικό κάλλος περιοχή στη χώρα μας και
στην Ευρώπη, δόθηκαν κατασκευαστικές άδειες. Και ιδιαίτερα σε σχέση με το γεγονός
των συγκεκριμένων αδειοδοτήσεων, θεωρείται επιβεβλημένη και αξίζει πράγματι τον
κόπο η ανάπτυξη σήμερα μιας ειδικότερης προσέγγισης.
1. Για την κατασκευή / συντήρηση / λειτουργία των Αιολικών Πάρκων είναι απαραίτητο
να μελετηθούν και κατασκευασθούν τα κατάλληλα οδικά έργα πρόσβασης, που
συνδέουν τις υπάρχουσες ανά περιοχή οδικές υποδομές (Διανομαρχιακό ή Νομαρχιακό
οδικό δίκτυο) με τις θέσεις της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Και βεβαίως από την
αρχή πρέπει να τονισθεί ότι τα έργα αυτά θεωρείται αδιανόητο να μην έχουν τα σωστά
κατασκευαστικά χαρακτηριστικά, ώστε σύμφωνα με τις οικείες τεχνικές προδιαγραφές
να ανταποκρίνονται στους σκοπούς που εξ ορισμού τάσσονται να υπηρετούν.
Οι απαιτήσεις για ήπιες κατά μήκος κλίσεις, το ικανό πλάτος των οδοστρωμάτων με τη
σωστή διαμόρφωση των απαραίτητων επικλίσεων, η ανάγκη τήρησης των ελάχιστων
-σε μηκοτομή ή οριζοντιογραφία- ακτίνων καμπυλότητας και η ιδιαίτερη μέριμνα για
τις μελέτες ή τα έργα απρόσκοπτης παροχέτευσης των ομβρίων υδάτων -κυρίως λόγω
του ορεινού ανάγλυφου- είναι θέματα που ποτέ δεν θα έπρεπε να παραγνωρίζονται.
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, η οποιαδήποτε μέριμνα για την αντιμετώπιση
όλων των όπως παραπάνω κρίσιμων και πολύ σοβαρών ανά περίπτωση ζητημάτων,
απουσιάζει πλήρως.
Για τις σχετικές αδειοδοτήσεις στην περιοχή της Ευρυτανίας /
Δυτικής Φθιώτιδας, οι οδικές υποδομές πρόσβασης στις θέσεις των Αιολικών Πάρκων,
έχουν μελετηθεί ως «Δασικοί Οδοί», με τις αντίστοιχες προδιαγραφές έργων δασικής
οδοποιίας, σύμφωνα με το Ν. 998/1979 όπως και με τις σχετικές Εγκύκλιες Διαταγές
της Γραμματείας Δασών του ΥΠΕΚΑ. Και μάλιστα με βάση το 135661/4400/16-9-2013
έγγραφο της Ειδικής Γραμματείας Δασών, η συγκεκριμένη επιλογή ακολουθήθηκε «για
λόγους δασοπολιτικούς ούτως ώστε να εφαρμόζονται στα δασικά οικοσυστήματα
ίδιες προδιαγραφές έργων οδοποιίας και να μη βαρύνονται αυτά με Οδοποιίες που
τα υποβαθμίζουν και έχουν επιπτώσεις στην ορθή λειτουργία τους αλλά και τον
προορισμό τους».
Βέβαια, στο ίδιο έγγραφο όλα αυτά επί της ουσίας αναιρούνται και
μάλιστα με τον πλέον κωμικοτραγικό τρόπο αφού στις αμέσως επόμενες παραγράφους
αναφέρεται ότι επιτρέπεται η κατά παρέκκλιση κατασκευή δρόμων για την πρόσβαση
στις δραστηριότητες πλάτους μέχρι και 10 μέτρων (!!). Αποδεικνύεται δηλαδή σε όλους
τους τόνους ότι αφ’ ενός δεν υπάρχουν οι ικανές προδιαγραφές, που να καλύπτουν
όλες τις απαιτήσεις μελέτης των έργων με ένταξή τους στα έργα δασικής οδοποιίας και
αφετέρου ότι τα έργα θα επιφέρουν στη γεωγραφική ενότητα αναφοράς τους πολύ
μεγάλες επιβαρύνσεις. Τόσο εύκολα αντιμετωπίζονται στην Ελλάδα, που υποτίθεται ότι
εκσυγχρονίζεται, τα θέματα των τεχνικών προδιαγραφών για τη μελέτη και κατασκευή
των έργων. Με τη «Σολομώντεια» κρίση της Ειδικής Γραμματείας Δασών και με την
«αποτελεσματικότητα» της υπογραφής ενός εγγράφου. Και βέβαια, με την προκλητική Σελίδα 3 από 4
παραγνώριση του συνόλου της υπόλοιπης σχετικής νομοθεσίας που ισχύει στη χώρα,
λες και η ύπαρξη του δάσους μπορεί να οδηγεί στην κατάργηση ή τη μη εφαρμογή της.
2. Είναι γνωστό ότι σε σχέση με το σύνολο του οδικού μας δικτύου, εκπονήθηκαν και
έχουν τεθεί σε εφαρμογή (Εγκύκλιος 41 της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων) οι
«Οδηγίες Μελετών Έργων Οδοποιίας» (Ο.Μ.Ο.Ε.), που εφαρμόζονται υποχρεωτικά για
τη μελέτη και κατασκευή ΟΛΩΝ των οδικών έργων, ακόμα και των σχετικών αναγκών
μας σε επίπεδο έργων Δασικής Οδοποιίας.
Η υποχρέωση τήρησης των προδιαγραφών
που προκρίθηκαν με τις Ο.Μ.Ο.Ε., κατ’ ελάχιστο συνεπάγεται:
α) Την εκπόνηση των απαραίτητων τεχνικών μελετών για τα συγκεκριμένα έργα και τις
παρεμβάσεις από τους Επιστήμονες που έχουν το νόμιμο δικαίωμα.
β) Τον πλήρη προσδιορισμό του τεχνικού αντικειμένου των έργων, με λεπτομέρεια και
πάνω από όλα χωρίς καμιά ασάφεια με:
την αποτύπωση / σύνταξη του Τοπογραφικού υποβάθρου της περιοχής,
την πλήρη διερεύνηση των εφικτών και βέλτιστων λύσεων της χάραξης,
την αναλυτική Τεχνική Έκθεση αιτιολόγησης των γεωμετρικών χαρακτηριστικών του
οδικού έργου στα πλαίσια του σχεδιασμού (κατά μήκος κλίσεις, επικλίσεις, ελάχιστες
ακτίνες καμπυλότητας),
πλήρεις υπολογισμούς και κατασκευαστικά σχέδια σε επίπεδο Οριστικής Μελέτης
για τις σχετικές εφαρμογές (οριζοντιογραφία / μηκοτομή / διατομές),
τη μελέτη των τεχνικών έργων (οχετών, μικρών τεχνικών, κ.λπ.) όπως και όλων των
απαιτούμενων παρεμβάσεων στη λεκάνη απορροής,
τον προσδιορισμό των γεωλογικών προβλημάτων και τη διαμόρφωση προτάσεων για
τη σωστή και βέλτιστη αντιμετώπισή τους,
τον αναλυτικό προϋπολογισμό των έργων της παρέμβασης κ.λπ.
3. Έχοντας υπόψη τα αναφερόμενα στην προηγούμενη παράγραφο, η αναγκαιότητα
της εφαρμογής των «Οδηγιών Μελετών Έργων Οδοποιίας» (ΟΜΟΕ) στα συγκεκριμένα
έργα είναι ολοφάνερη, τουλάχιστον για δύο πολύ σημαντικούς λόγους:
Ο πρώτος αφορά την απαίτηση σύνταξης του αναλυτικού προϋπολογισμού των έργων
για τον ακριβή προσδιορισμό του κόστους των και συνεπώς τον σαφή προσδιορισμό
των αναγκών χρηματοδότησης των απαραίτητων παρεμβάσεων. Με άλλα λόγια αφορά
την ανάγκη διασφάλισης των κατ’ ελάχιστο ικανών αλλά και αναγκαίων προϋποθέσεων
για τη βιωσιμότητα της δραστηριότητας.
Ο δεύτερος λόγος, συσχετίζεται άμεσα με τα μέτρα που ανά περίπτωση προκρίνονται
για τις εγκρίσεις των μέτρων προστασίας περιβάλλοντος και γενικά τις απαραίτητες
αδειοδοτήσεις των κατασκευαστικών παρεμβάσεων. Θεωρείται ευνόητο ότι χωρίς την
ύπαρξη άρτιων μελετών των έργων και παρεμβάσεων στα πλαίσια όσων καθορίζονται
με τις Ο.Μ.Ο.Ε. δεν υπάρχει καμιά σοβαρή δυνατότητα να μιλάμε για σωστή διαχείριση
του τεχνικού αντικειμένου και κατ’ επέκταση για την επάρκεια των όρων, περιορισμών,
κανόνων ή ειδικών μέτρων, που πρέπει αρμοδίως να προκριθούν και να ισχύουν στην
κατεύθυνση αντιμετώπισης των επιγενόμενων περιβαλλοντικών προβλημάτων.
4. Σε σχέση με όλα αυτά είναι φανερό ότι η εφαρμογή των προδιαγραφών οι οποίες
ισχύουν με τους Νόμους 998/79 και 2941/2001 αλλά και με όλες τις Εγκύκλιες σχετικές
κατευθύνσεις, για τη μελέτη και κατασκευή των δασικών οδικών έργων, υπολείπεται
των απαιτήσεων. Οι συγκεκριμένες προδιαγραφές που θεσπίσθηκαν παλαιότερα και
δεν έχουν αναβαθμιστεί σε σχέση με τις σύγχρονες εξελίξεις των τεχνών και επιστημών,
ισχύουν για ανάγκες άλλου επιπέδου και όχι για τα έργα υποστήριξης της κατασκευής /
συντήρησης / λειτουργίας των Αιολικών Πάρκων. Παράλληλα & όπως ήδη αναφέρθηκε,
με την εφαρμογή τους ευθέως παραγνωρίζεται η υποχρέωση για την εφαρμογή των «Οδηγιών Μελετών Έργων Οδοποιίας» (Ο.Μ.Ο.Ε.), ακυρώνοντας όλες τις προοπτικές
σωστής διαχείρισης των συγκεκριμένων έργων ή δραστηριοτήτων. Και προκαλώντας
ανεπίτρεπτες συνέπειες σε βάρος της αξιοπιστίας του Δημόσιου Τομέα, όταν από τις
Υπηρεσίες του μπορεί (!!) να προκρίνεται η μελέτη και κατασκευή έργων δύο ή και
περισσοτέρων επιπέδων ποιοτικής και κατασκευαστικής επάρκειας.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι η «μαγική λύση», που θα μας απαλλάξει
από όλα τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τη φυσική
ομορφιά του τόπου μας και να αξιοποιηθούν με ορθολογισμό οι φυσικοί μας πόροι, τα
Αιολικά Πάρκα πρέπει να χωροθετούνται και κατασκευάζονται με πολύ καλές μελέτες
και μεγάλη προσοχή. Η αλόγιστη εγκατάσταση ανεμογεννητριών με μόνο κριτήριο το
«ευκαιριακό όφελος της επένδυσης» είναι ένα ακόμα λάθος που σίγουρα θα πληρωθεί
πολύ ακριβά. Στην Περιφέρεια της Στερεάς Ελλάδας τέτοια παραδείγματα εσφαλμένων
επιλογών βρίσκουμε πάρα πολλά με την κατάσταση που βιώνεται να είναι ιδιαίτερα
ζοφερή. Δεν έχουν περάσει παρά μόνο λίγες δεκαετίες από τότε που η πολιτεία μας
«στρουθοκαμήλιζε» για την αλόγιστη τάση της άναρχης εγκατάστασης δραστηριοτήτων
δευτερογενούς τομέα παραγωγής στην ευρύτερη περιοχή «Οινοφύτων-Σχηματαρίου».
Ως επιγενόμενες συνέπειες είχαμε τις τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις στον
Ασωπό όπως επίσης και την ύπαρξη του «εξασθενούς χρωμίου» στον υπόγειο
υδροφόρο ορίζοντα της ευρύτερης γεωγραφικής ενότητας.
Η Ευρυτανία, που ήδη με τη λίμνη των «Κρεμαστών» έδωσε πάρα πολλά στον τομέα
των Α.Π.Ε. και τις τελευταίες δεκαετίες έτυχε να αναπτυχθεί στη μοναδική κατεύθυνση
που από τη φύση έχει τη δυνατότητα, δηλαδή στον τομέα του ορεινού και χειμερινού
τουρισμού, αξίζει καλύτερης αντιμετώπισης. Κατ’ επέκταση, το ίδιο ισχύει και για την
Εθνική μας Οικονομία. Οι αρμόδιοι συνεπώς θα πρέπει με σύνεση και σωφροσύνη να
αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και να κάνουν τις βέλτιστες των επιλογών τους.
ΜΑΪΟΣ 2015
Ζαχαρόπουλος Στέλιος
Κοπανάκης Μανώλης
Λάππα – Κελέση Βασιλική
Τσιμάκη Περσεφόνη
Χαλκιάς Βαγγέλης
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου